Jak da się to pogodzić?

Po raz kolejny przekonałam się na spotkaniu biblijnym jak bardzo „sensacyjną” osobą jest Judasz. Dlaczego Pan Bóg dopuścił, aby Judasz zdradził Jezusa, przecież Bóg wie wszystko, także to, co sie wydarzy w przyszłości, a jednak wybrał go do grona Dwunastu. Na kanwie tej postaci, bardzo „wielkopostnej” snują się dalsze refleksje: jeżeli Pan Bóg zna nasze czyny, także przyszłe, to czy tak naprawdę jesteśmy ludźmi wolnymi czy mamy wpływ na to, co się wydarzy, czy jesteśmy predyscynowani do czegoś?

Problem pogodzenia wolnej woli człowieka z wszechwiedzą Boga jest jednym z najtrudniejszych zagadnień filozofii i teologii. Jeśli Bóg wie wszystko, także to, co dopiero się wydarzy, pojawia się wątpliwość: czy nasze decyzje są naprawdę wolne? Czy skoro Bóg wie wcześniej, co zrobimy, to czy możemy postąpić inaczej? Jeden z wielkich teologów, ojciec kościoła, św. Augustyn podejmuje ten problem i stara się wykazać, że wszechwiedza Boga nie wyklucza ludzkiej wolności.

Bóg istnieje poza czasem

Pierwszym i najważniejszym argumentem Augustyna jest przekonanie, że Bóg istnieje poza czasem. Człowiek żyje w czasie – pamięta przeszłość, doświadcza teraźniejszości i oczekuje przyszłości. Bóg natomiast nie podlega upływowi czasu. Dla Niego wszystko jest obecne w jednym wiecznym „teraz”. Oznacza to, że Bóg nie „przewiduje” przyszłości w taki sposób, jak człowiek coś przewiduje. On po prostu widzi wszystkie wydarzenia jednocześnie. Skoro więc Boża wiedza nie polega na przewidywaniu, ale na oglądzie rzeczywistości z perspektywy wieczności, nie można jej traktować jako czynnika, który zmusza człowieka do określonego działania.

Wiedza nie oznacza przymusu

Drugim ważnym argumentem jest rozróżnienie między wiedzą a przyczyną. Augustyn podkreśla, że sama wiedza o jakimś zdarzeniu nie sprawia, że ono się dzieje. Można to wyjaśnić prostym przykładem: jeśli widzę, że ktoś biegnie, moje widzenie nie jest przyczyną jego biegu. Podobnie Boża wiedza o naszych przyszłych decyzjach nie jest przyczyną tych decyzji. To my podejmujemy wybory, a Bóg je zna, ponieważ jest wszechwiedzący. Wiedza nie oznacza przymusu.

Odpowiedzialność moralna człowieka, który może wybierać

Kolejnym argumentem Augustyna jest kwestia odpowiedzialności moralnej. Gdyby człowiek nie był wolny, nie można byłoby mówić o winie ani zasłudze. Tymczasem w życiu codziennym oraz w nauce Kościoła zakłada się, że człowiek odpowiada za swoje czyny. Odpowiedzialność ma sens tylko wtedy, gdy istnieje możliwość wyboru. Dlatego Augustyn twierdzi, że wolna wola jest konieczna, aby można było mówić o moralności. Zło nie pochodzi od Boga, lecz z niewłaściwego użycia wolności przez człowieka. Jednocześnie Augustyn nie idealizuje ludzkiej natury. Zauważa, że po grzechu pierworodnym wola człowieka jest osłabiona i skłonna do wybierania zła. To kolejny element jego argumentacji: człowiek jest wolny, ale jego wolność jest „zraniona”. Dlatego potrzebuje łaski Bożej, aby w pełni realizować dobro. Łaska nie odbiera wolności, lecz ją wzmacnia i ukierunkowuje. Bez niej człowiek może wybierać, lecz często wybiera źle.

Podsumowanie: wolność człowieka i wszechwiedza Boga nie wykluczają się

Św. Augustyn broni tezy, że wolność człowieka i wszechwiedza Boga nie wykluczają się. Bóg zna wszystkie nasze decyzje, ponieważ istnieje poza czasem, ale Jego wiedza nie zmusza nas do działania. Człowiek pozostaje istotą wolną i odpowiedzialną za swoje czyny, choć potrzebuje Bożej pomocy, aby wybierać dobro. Argumenty Augustyna pokazują, że pozorna sprzeczność między wolnością a wszechwiedzą może zostać wyjaśniona dzięki głębszemu zrozumieniu natury Boga i człowieka.

Wnioski:

Judasz, jak każdy człowiek miał wolną wolę. I chociaż Pan Bóg wiedział jak postąpi (bo jest poza czasem) to nie miał „wpływu” na wybory zdrajcy, ponieważ ten ostatni miał wolną wolę i mógł zrobić to, co chciał. I dlatego jest odpowiedzialny za swój czyn. Podobnie każdy z nas odpowiada za swoje wybory, które Pan Bóg „widzi” już „wcześniej”, zanim człowiek coś zrobił (dobrego czy złego), ale nie wpływa na jego wybory, np. nie zmusza go do czynienia dobra. Chyba, że człowiek sam bardzo chce i dobrowolnie poddaje się woli Bożej. I to jest prawdziwa wolność!

Gabriela Seifert-Knopik
(rozważania oparte na refleksji po spotkaniu biblijnym. Korzystałam z pomocy AI)

Po sześciu dniach Jezus wziął z sobą Piotra, Jakuba i brata jego Jana i zaprowadził ich na górę wysoką, osobno. Tam przemienił się wobec nich: twarz Jego zajaśniała jak słońce, odzienie zaś stało się białe jak światło. A oto im się ukazali Mojżesz i Eliasz, którzy rozmawiali z Nim. Wtedy Piotr rzekł do Jezusa: „Panie, dobrze, że tu jesteśmy; jeśli chcesz, postawię tu trzy namioty: jeden dla Ciebie, jeden dla Mojżesza i jeden dla Eliasza”.

Gdy on jeszcze mówił, oto obłok świetlany osłonił ich, a z obłoku odezwał się głos: „To jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie, Jego słuchajcie!” Uczniowie, słysząc to, upadli na twarz i bardzo się zlękli. A Jezus zbliżył się do nich, dotknął ich i rzekł: „Wstańcie, nie lękajcie się!” Gdy podnieśli oczy, nikogo nie widzieli, tylko samego Jezusa. A gdy schodzili z góry, Jezus przykazał im mówiąc: „Nie opowiadajcie nikomu o tym widzeniu, aż Syn Człowieczy zmartwychwstanie”

Krótkie rozważanie

Trwają nasze przygotowania do Wielkiego Tygodnia. Śledząc kroki Pana Jezusa, jesteśmy dzisiaj świadkami Jego Przemienienia. Przez chwilę ciało Pana Jezusa staje się odblaskiem boskiego piękna. Apostołowie są pełni szczęścia, a Piotr mówi: «jeśli chcesz, postawię tu trzy namioty: jeden dla Ciebie, jeden dla Mojżesza i jeden dla Eliasza».

- To jakby przedsionek nieba, ale na drodze do niego stoi Krzyż … To właśnie o nim Eliasz i Mojżesz rozmwiali z Jezusem!

Góra Tabor – samotna góra o majestatycznym kształcie, wznosząca się na wysokość 588 m nad poziom morza obok najurodzajniejszej doliny Izraela, którą dawniej nazywano Doliną Jizreel (Doliną Ezdrelon). Święta góra północnych pokoleń Izraela (Zabulona, Neftalego i Issachara), została nazwana później (w poł. XII wieku po Chr.) przez Arabów, „Dżabal at-Tur”, co oznacza górę „par excellence” czyli górę świętą. Arabowie w ten sposób określają jedynie cztery góry: Synaj, Tabor, Garizim i Oliwną w Jerozolimie. Ślady osadnictwa na Górze Tabor sięgają siedemdziesiąt tysięcy lat w przeszłość. Góra Tabor zachwyca nie tylko swoim kształtem i rozciągającym się z niej widokiem, ale także brzmieniem swojej nazwy, która często pojawiała się w historii zarówno w czasach Starego Testamentu, jak i po Chrystusie.

Na rozległej płaszczyźnie szczytowej Taboru (długa 1200 m i szeroka ok. 400) zbudowano natomiast już w IV wieku sanktuarium poświęcone tajemnicy Przemienienia. Później wzniesiono tu trzy bazyliki na pamiątkę trzech przybytków, o których mówi Piotr w ewangelicznym opowiadaniu.

Obecnie szczyt Taboru podzielony jest między franciszkanów (część południowa) i Greków prawosławnych (część północna), którzy posiadają klasztor św. Eliasza. Franciszkanie przeprowadzili liczne badania archeologiczne, ukazujące dzieje kultu chrześcijańskiego na tej górze, mają na niej klasztor i hospicjum dla pielgrzymów, a w 1924 roku zbudowali wspaniałą bazylikę. Bazylika jest trójnawowa i posiada dwie kaplice.

Trochę naszych wspomnień...

Byliśmy tam z pielgrzymką. Pamiętamy to miejsce

Msza święta, w której uczestniczyliśmy w takim miejscu, a do tego odprawiona przez naszego Księdza Proboszcza, zostanie na długo w naszej pamięci

W bazylice główny ołtarz znajduje się w prezbiterium nad kryptą, pielgrzymi natomiast uczestniczą w Mszach świętych odprawianych w krypcie i bocznych kaplicach. W nawach bocznych znajdują się ołtarze Matki Bożej (w lewej; tu przechowuje się Najświętszy Sakrament) i św. Franciszka (w prawej).

Przy opracowaniu wykorzystano materiały ze strony:

www.sanktuaria.maps24.eu/item/gora-tabor

www.deon.pl

https://family.evangeli.net

zdjęca: własne archiwum

Po pierwszej części artykułu o wolności religijnej, w której była mowa o tym, iż każdy człowiek może i powinien w swoim sumieniu określić w co i w kogo wierzy, a nikt nie powinien narzucać mu swojej wiary, przychodzi czas na „druga stronę medalu”.

Ja mam szanować wolność drugiego człowieka, ale mam również prawo do wyznawania własnej religii, wyznania, światopoglądu. To jest prawo, moje i nasze. I możemy, a nawet powinniśmy z niego korzystać.
W większości chyba krajów „cywilizowanych” konstytucja państwowa zapewnia wolność religijną. Przynajmniej na „papierze”. W naszym państwie również mamy taką gwarancję. Kiedy czytamy Konstytucję Rzeczpospolitej Polskiej, art. 53 to widzimy analogię z dokumentem soborowym. Tu znajdziemy główny przepis dotyczący wolności sumienia i religii. Zawiera m.in. następujące gwarancje:
- każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii,
- wolność obejmuje prawo do wyznawania lub przyjmowania religii według własnego wyboru,
- prawo do uzewnętrzniania religii (indywidualnie lub wspólnie z innymi, publicznie lub pry-watnie),
- prawo do posiadania świątyń i innych miejsc kultu,
- prawo rodziców do zapewnienia dzieciom wychowania religijnego zgodnie z własnymi przekonaniami,
- zakaz zmuszania kogokolwiek do uczestniczenia lub nieuczestniczenia w praktykach religijnych,
- zakaz zobowiązywania do ujawniania swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania.

Mamy zatem prawo do wyrażania na zewnątrz własnej religii, wyznania, światopoglądu i praktyk z nimi związanych. Czy jednak korzystamy z tego prawa i w jakim stopniu?

W czasach tzw. „komuny” ludzie garnęli sie do Kościoła wbrew ideologii, która wówczas panowała. Kościół był twierdzą obronną, miejscem „wytchnienia” dla duszy, która to przez komunistów była spychana do podświadomości. A dziś? Mamy zagwarantowaną wolność w Konstytucji. A jednak wiele osób nie potrafi korzystać z dobrodziejstwa, które daje prawo do wolności religijnej. Ulegamy zeświedczeniu. Niestety!

Procent dzieci i młodzieży uczestniczącej w nabożeństwach religijnych spada. Wielu rodziców ignoruje prawo do wychowania religijnego swoich dzieci i godzi się na nieuczestniczenie dzieci w lekcjach religii, ulegając „modzie” oraz trudniejszym warunkom do spełnienia, bo np. dziecko musi czekać po lekcjach na katechezę i niekiedy ma „okienka”, więc można je „zwolnić”. Ludzie dorośli, katolicy bardzo często nie znają Pisma Świętego, nie czytają Katechizmu Kościoła Katolickiego, nie mówiąc już o dokumentach soborowych i posoborowych. Często zawężamy się do książek czy filmików z tzw. „drugiej ręki”, z źródła mało wiarygodnego, nie mającego za wiele wspólnego z nauką Chrystusa przekazaną przez Pismo Święte i Tradycję, ale za to opartą na sensacjach...

Musimy walczyć o czas na praktyki religijne (na modlitwę, na wyciszenie przed Mszą Świętą, na przełamanie się w pójściu na Gorzkie Żale czy Drogę Krzyżową) i o czas na formację intelektualną oraz duchową. Dać przestrzeń dla Boga, zrobić Mu miejsce, a więc najpierw „odgracić” to co niepotrzebne, czego jest za dużo (rozrywki, TV, komórki, Internetu, zakupów, niepotrzebnego gadania/obgadywania). Wielki Post to dobry czas, czas na ascezę, która daje przestrzeń na rzeczy ważne, nieprzemijające, przede wszystkim na pogłębienie relacji z Bogiem, bliźnimi i sobą. Mamy do tego prawo. Ale musimy często o nie walczyć, aby wprowadzić je w życie. Bo nam się nie chce, bo tyle spraw, bo zmęczenie, bo uprzedzenie co do jakiejś osoby.
Zapraszamy na spotkania biblijne i katechezy dla dorosłych, na zgłębianie treści ważnych, nieprzemijających, które kształtują nasze życie i życie naszych bliskich.

Zapraszamy na kazania pasyjne, katechezy małżeńskie, spotkania z seniorami przy herbatce, przy ognisku, zapraszamy do modlitwy za młode pokolenie, do Róż Różańcowych Rodziców za Dzieci. To są ważne sprawy. Deklaracja o wolności religijnej Dignitatis humanae mówi o prawie do wolności religijnej zarówno w wymiarze indywidualnym ale i o prawie do zrzeszeń. W jedności jest siła, wzajemna pomoc, wsparcie! Nikt nie powinien czuć się sam w Kościele!

Gabriela Seifert-Knopik

Jezus zostaje wyprowadzony przez Ducha Świętego na pustynię i kuszony przez diabła

Wtedy Duch wyprowadził Jezusa na pustynię, aby był kuszony przez diabła. A gdy przepościł czterdzieści dni i czterdzieści nocy, odczuł w końcu głód. Wtedy przystąpił kusiciel i rzekł do Niego: «Jeśli jesteś Synem Bożym, powiedz, żeby te kamienie stały się chlebem». Lecz On mu odparł: «Napisane jest: Nie samym chlebem żyje człowiek, lecz każdym słowem, które pochodzi z ust Bożych».

Wtedy wziął Go diabeł do Miasta Świętego, postawił na narożniku świątyni i rzekł Mu: «Jeśli jesteś Synem Bożym, rzuć się w dół, jest przecież napisane: Aniołom swoim rozkaże o tobie, a na rękach nosić cię będą, byś przypadkiem nie uraził swej nogi o kamień». Odrzekł mu Jezus: «Ale jest napisane także: Nie będziesz wystawiał na próbę Pana, Boga swego».

Jeszcze raz wziął Go diabeł na bardzo wysoką górę, pokazał Mu wszystkie królestwa świata oraz ich przepych i rzekł do Niego: «Dam Ci to wszystko, jeśli upadniesz i oddasz mi pokłon». Na to odrzekł mu Jezus: «Idź precz, szatanie! Jest bowiem napisane: Panu, Bogu swemu, będziesz oddawał pokłon i Jemu samemu służyć będziesz». Wtedy opuścił Go diabeł, a oto aniołowie przystąpili i usługiwali Mu.

Krótkie rozważanie

Dzisiaj przyglądamy się Jezusowi wychodzącemu na pustynię. Ten widok robi wrażenie. Tam – zatopiony w ciszy – modli się i pości. Doświadcza wyrzeczeń i przygotowuje się na Krzyż, gdzie zrezygnuje ze swego życia dla naszego zbawienia. Jest Bogiem i człowiekiem – i jako człowiek jest narażony na pokusy jak każdy z nas. To wszystko oznacza trud.

- Bóg podejmuje trud dla Ciebie.

A Ty? Ofiarujesz Mu jakieś wyrzeczenie?, albo cokolwiek?

 Przy opracowaniu wykorzystano materiały ze strony: https://family.evangeli.net oraz https:/?Niedziela.pl